Sıkça Sorulan Sorular (SSS)


Kordon kanı nedir?


"Kordon kanı" bebek doğduktan sonra göbek bağı ve plasentada kalan kandır. Kordon kanı, doğumdan sonra plasenta ve kesilen göbek bağıyla beraber tıbbi atık olarak çöpe atılır. Önemli bir kök hücre kaynağı olan kordon kanı ileride kullanılmak üzere toplanıp saklanabilmektedir.

Kök hücre nedir?


Kök hücreler kan ve bağışıklık sistemi ile diğer doku ve hücrelerin "yapı taşları" olarak bilinirler. Farklılaşmamış/dönüşmemiş/özelleşmemiş hücrelerdir. Vücutta bulunan diğer hücrelere dönüşebilen, kendini yenileyebilen, bulunduğu dokuyu destekleyebilen ve onarabilen hücrelere kök hücre denir. Kök hücrelerin en etkin ve yetkin olduğu zaman bebeğin anne karnındaki cenin halidir. Kök hücreler günümüzde kemik iliği, dolaşan kan ve kordon kanından elde edilmektedir.

Kordon kanı kök hücreleri diğer kök hücre kaynaklarından neden farklı ve daha üstündür?


Kordon kanı kök hücreleri vücuttaki kan yapıcı (hematopoetik) sistemi yeniden oluşturabilme yeteneğine sahiptir. Doku grubu (HLA) uyumlu veya uyumlu olmayan kordon kanı kök hücresi nakillerinde GVHH (Graft-versus-Host Hastalığı) görülme riski ve şiddeti daha düşük olmaktadır. Kordon kanı kök hücreleri kordon kanı vericisine bir rahatsızlık vermeden veya risk taşımadan kolayca toplanabilmektedir.

Bununla birlikte;

  • › Kordon kanı kök hücreleri diğer kök hücre kaynaklarından daha etkin kök hücre içermektedir.
  • › Kordon kanının içerdiği kök hücreler, diğer kök hücre kaynaklarından farklı olarak herhangi bir toksik çevresel faktöre maruz kalmamışlardır.
  • › Kordon kanı kök hücresine ihtiyaç duyulduğu taktirde kolaylıkla ulaşılabilmektedir.
  • › Kemik iliği ya da periferik kan gibi kök hücre kaynaklarında HLA doku grubu uyumunun tam (6/6) olması istenirken kordon kanı kök hücresinde kısmi (6/4) uyum yeterli olmaktadır.

Kordon kanı kök hücreleri kordon kanı vericisine bir rahatsızlık vermeden veya risk taşımadan kolayca toplanabilmektedir.

Bugün kök hücreler ile hangi hastalıklar tedavi edilebilmektedir?


Günümüzde birçok farklı kanser, bağışıklık yetmezlikleri, metabolik ve genetik hastalıklar kök hücre nakli ile tedavi edilmektedir. Bu tedavi ile hastalık veya kemoterapi gibi işlemler sonucunda hasar gören kan ve bağışıklık sistemi yeniden yapılandırılmaktadır. Yakın zamana kadar kök hücre kaynağı olarak kemik iliği veya dolaşan kan kullanılırken bugün kordon kanı da kullanılmaktadır.

Gelecekte kök hücreler ne için kullanılacaktır?


Bugüne kadar yapılan araştırmalar, kök hücrelerin yakın gelecekte birçok hastalıkta hasarlı doku ve organlara yeniden fonksiyon kazandırmak amacıyla kullanılabileceğini göstermektedir. Bu amaçla kalp hastalıkları, parkinson ve alzheimer gibi beyin hastalıkları, siroz ve crohn gibi karaciğer hastalıkları, diyabet gibi hormon hastalıklarında hücre bazlı tedaviler için araştırmalar hızla devam etmektedir.

Kordon kanı kök hücresinden yapılan nakil istatistikleri nedir?


Dünyada kordon kanından ilk nakil 1989 yılında fankoni anemisi olan bir çocuğu tedavi etmek için yapılmıştır. Türkiye'de ise ilk kordon kanı kök hücre nakli 1995 yılında talasemi hastasına yapılmıştır. 2008 yılı sonu itibariyle dünyadaki yaklaşık 100 kordon kanı bankasında 400.000 ünite civarında kordon kanı saklandığı tahmin edilmektedir. Yine aynı yılın istatistiklerine göre bunların 8836 ünitesi kordon kanı kök hücre nakli için kullanılmıştır. Her yıl kordon kanı kök hücre kullanım oranı artmaktadır.

Kök hücreler sadece bebeğim için mi kullanılır?


Kök hücre nakillerinde, doku vericisi ile alıcısı arasında doku grubu uyumu aranmaktadır. Doku grubu uyumu en iyi kardeşler arasında görülür. Çocuğun doku grubunun ebeveyne (anne veya baba) uyma olasılığı daha düşüktür. Ancak, kordon kanında doku grubunun kısmen uyması yeterli olduğundan diğer aile bireyleri için de kullanılabilir. Kordon kanı kök hücrelerinin kimin için kullanılacağına kordon kanı sahibi karar verecektir.

Neden annenin de kan testleri yaptırması gerekiyor?


Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde "İnsan Doku ve Hücreleri ile Bunlarla ilgili Merkezlerin Kalite ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik"i 27 Ekim 2010 tarihinde yayımlanmıştır. Mevzuat gereği merkezimize işlenmek üzere alınan tüm dokuların vericilerinden belli başlı kan testlerinin yapılması zorunludur. Bu kalite güvence sistemi, hem ürünler arasında çapraz bulaş riskini ortadan kaldırmayı hem de ileride tedavide kullanılacak ürünün alıcıda enfeksiyona neden olmasını önlemeyi sağlar.

Bebeğimin kordon kanını neden toplatmalı ve saklatmalıyım?


Malign ya da malign olmayan hastalıkların tedavisinde otolog (kişinin kendisinden) ya da allojenik (akraba ya da akraba dışı) kök hücre nakli söz konusu olmaktadır. Kök hücre kaynağı olarak kemik iliği, periferik (dolaşan) kan ya da kordon kanı kullanılmaktadır. Kök hücre nakli, ihtiyaç olduğunda HLA doku grubu uyumu olan kemik iliği ya da periferik (dolaşan) kan vericisi bulmak daha zor olduğundan çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılmak üzere kordon kanı saklatmak bir seçenek olmaktadır.

Bu işlemler için herhangi bir mevzuat var mıdır?


Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde "İnsan Doku ve Hücreleri ile Bunlarla İlgili Merkezlerin Kalite ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik"i 27 Ekim 2010 tarihinde yayımlanmıştır. Bu Yönetmelik; Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin insan doku ve hücreleri hakkındaki 2004/23/EC, 2006/17/EC ve 2006/86/EC sayılı Direktiflerinin hükümleri göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Ayrıca, 5 Temmuz 2005 tarihinde yayımlanmış olan "Kordon Kanı Bankacılığı Yönetmeliği" de yürürlüktedir.